Muzeum Pienińskie im. Józefa Szalaya

To muzeum powstało, bo grupa ludzi uparła się, że powstanie. Pomysł narodził się jeszcze w dwudziestoleciu międzywojennym — orędownikami byli pisarz Jan Wiktor i malarz oraz etnograf Konstanty Rayski, który toczył o placówkę korespondencyjną batalię z ówczesnym Ministerstwem Sztuki i Kultury. Bezskutecznie, a sprawa była pilna: moda mieszczańska wypierała z chłopskich izb wszystko, co świadczyło o odrębności kulturowej, a co sami mieszkańcy zaczynali odczytywać jako dowód niższości.

Dopiero 3 listopada 1957 roku zebrał się Pieniński Oddział Miłośników Kultury i Sztuki Góralskiej, a całe posiedzenie poświęcono zakładaniu muzeum. Eksponaty zbierali górale-społecznicy: Michał Słowik spod Dzwona, Władysław Malinowski, Wojciech Majerczak i Stanisław Dominik. Lokal dał w maju 1959 roku dyrektor Uzdrowiska Paweł Kukliński — kilka sal w „Dworcu Gościnnym”. Otwarto 31 maja 1959 roku.

Trzy lata później „Dworzec” spłonął. Zbiory zdołano uratować w całości i po tułaczce po różnych pomieszczeniach wróciły w 1965 roku do kamiennych piwnic spalonego budynku. Oprowadzał po nich Józef Zachwieja „Madziar”, szczawnicki rymopis i gawędziarz. Potem muzeum dostało stylową willę „Pałac” przy Placu Dietla, a w styczniu 1982 roku stało się oddziałem Muzeum Okręgowego w Nowym Sączu. Dziś mieści się w Szlachtowej, przy ulicy Łemkowskiej 37.

W hallu wisi wystawa o samych założycielach — z krótkimi notami biograficznymi tych czterech górali. To rzadkie i warte uwagi: muzeum, które zaczyna od opowiedzenia, komu zawdzięcza istnienie.